Skip to content

8. แบบจำลองสมการเชิงโครงสร้าง (Structural Equation Models) – คู่มือวิเคราะห์สถิติและเศรษฐมิติประยุกต์ด้วยโปรแกรม R

แบบจำลองสมการเชิงโครงสร้าง (บสค.) หรือ Structural Equation Model หรือ Structural Equation Modeling/Modelling (SEM) สามารถวิเคราะห์ได้โดยโปรแกรม LISREL ในช่วงแรก ต่อมามีการพัฒนาโปรแกรมเพื่อใช้วิเคราะห์ บสค. เพิ่มมากขึ้นเช่น  MplusAMOSEQSSAS และล่าสุดคือ Stata (รุ่นที่ 12)

อย่างไรก็ตามในโปรแกรม R เราก็สามารถวิเคราะห์ บสค. ได้โดยการใช้ Packages เพิ่มเติมดังนี้

  1. sem (John Fox2006) เป็น package แรกที่สามารถวิเคราะห์ บสค. ได้ใน R โดยวิธี maximum likelihood และมีข้อสมมติ multinormality และ single-equation estimation สำหรับแบบจำลองของตัวแปรที่สังเกตุได้ ด้วยวิธีการ  by two-stage least.squares
    นอกจากนี้ sem ยังเป็น package ที่ทำให้ผมสนใจโปรแกรม R โดยต้องขอบคุณ  Prof. John Fox ผู้สร้าง package นี้ที่ได้ให้คำแนะนำในการใช้งาน
    อ่านต่อ:
     ตัวอย่างการใช้ package ‘sem’

  2. OpenMx (Boker et al, 2011)
    อีก package ที่วิเคราะห์ บสค. ใน R ได้ ทว่าไม่ใช่ Open-source package ไม่สามารถ download จาก CRAN ได้โดยตรง
    และการเรียนรู้การใช้งานก็ค่อนข้างยาก เนื่องจากความซับซ้อนของคำสั่ง เมื่อเทียบกับ package อื่นๆ จึงไม่ได้รับความนิยมมากนัก
  3. lavaan (Yves Rosseel, 2010)
    Package ล่าสุด มีรูปบแบบคล้ายๆ Mplus สามารถใช้งานได้ง่านเนื่องจากความเรียบง่ายของการเขียนคำสั่ง ทำให้ได้รับความสนใจอย่างมากในปัจจุบัน
    ขอขอบคุณ  Prof. Yves Rosseel ที่ให้คำแนะนำในการใช้งาน package “lavaan” ณ งานประชุม R useR! 2011

งานวิจัยของผมที่นำเสนอในงานประชุมผู้ใช้โปรแกรม R ประจำปี (useR! 2011) นั้นได้วิเคราะห์เปรียบเทียบการวิเคราะห์ บสค. ด้วย packages ของ R เทียบกับ โปรแกรมอื่นๆ AMOS & Lisrel.

<span>%d</span> bloggers like this: